"Samen zijn we sterk
Kunnen we alle problemen aan
Het leven is soms moeilijk
Maar die tijd gaat voorbij
En ik zal nog sterker zijn"

Geschreven met een groep alleenstaande minderjarige vluchtelingen

Ondersteuning waar kinderen dagelijks zijn
School is de plek waar je alle kinderen bereikt. Daarom werkt Safe & Sound op school, dichtbij en laagdrempelig in de klas. We werken klassikaal en iedereen is welkom. De hele klas doet mee, zonder verwijzing of indicatie. Zo werkt Safe & Sound preventief. We versterken de veerkracht van kinderen, voordat problemen ontstaan of groter worden.


Samen muziek maken en creëren
Het draait niet om presteren, maar om samen iets maken. Iedereen kan muziek maken en samen spelen, ongeacht taal of culturele achtergrond. Kinderen bedenken zelf ritmes en melodieën, op hun eigen niveau, en schrijven liedjes. Ze spelen, luisteren en stemmen op elkaar af, en voelen dat ze erbij horen. Dat helpt om tot rust te komen en zich te uiten. Zo ervaren kinderen de kracht van muziek. Bij het schrijven werken ze ook aan hun Nederlands. Ze leren nieuwe woorden en maken zelf zinnen.

Benieuwd naar de liedjes? Op www.safeandsound-liedjes.nl vind je liedjes die kinderen samen hebben gemaakt.


Traumasensitief werken
Veel kinderen in nieuwkomersklassen hebben ingrijpende gebeurtenissen meegemaakt. Dat kan zorgen voor spanning, die je terugziet in hun gedrag en in hoe ze leren. De muziektherapeut werkt daarom traumasensitief en oplossingsgericht. Verbinding, structuur en voorspelbaarheid, beweging en kinderen zelf keuzes laten maken helpen om spanning te laten zakken. Die elementen zitten in elke sessie. We bouwen op wat kinderen al kunnen en op hun eigen veerkracht.


Inclusie, ieder kind gezien
Iedereen wordt gezien en hoort erbij. De muziektherapeut werkt cultuursensitief en stimuleert dat kinderen nieuwsgierig worden naar elkaars cultuur en naar de Nederlandse cultuur. Wat zijn de overeenkomsten en verschillen, en hoe ga je daarmee om? Kinderen luisteren naar liedjes uit elkaars land en in elkaars taal, en naar Nederlandse liedjes. Zo ontstaat een inclusief groepsklimaat, waarin ieder kind zich welkom voelt. Een kind dat zich veilig voelt en een plek heeft in de groep, komt beter toe aan leren en is beter voorbereid op de overstap naar het regulier onderwijs.


Groepssessies voor de hele klas
De groepssessies zijn een vast onderdeel van het schoolprogramma en lopen het hele schooljaar door. De duur en het aantal sessies stemmen we af met de school.

Elke sessie heeft dezelfde opbouw, met een begin, een kern en een afsluiting. Die voorspelbaarheid geeft kinderen houvast. Door het jaar heen volgen we drie fases. Eerst bouwen we aan veiligheid in de groep. Met muziekspellen, beweging en korte liedjes leren kinderen elkaar kennen en wennen ze aan het samenwerken in een groep. Daar nemen we de tijd voor die de groep nodig heeft. Daarna schrijft de groep samen een lied over een thema dat kinderen raakt, zoals vriendschap, wie je steunt of hoop voor de toekomst. Kinderen bepalen zelf mee hoe het lied gaat klinken. Tot slot wordt het lied geoefend en opgenomen, en vaak komt er een videoclip bij. Die kunnen kinderen delen met familie en vrienden. We staan stil bij wat ze over het thema hebben geleerd, en ze zijn trots op wat ze samen hebben gemaakt.


Individuele muziektherapie, een snelle en kleine stap naar hulp
In de groepssessies wordt zichtbaar welke kinderen extra ondersteuning nodig hebben. Bijvoorbeeld kinderen die zich terugtrekken, snel boos worden, moeite hebben met het reguleren van hun emoties of zich slecht kunnen concentreren. Dat kunnen reacties zijn op ingrijpende ervaringen. Deze kinderen kunnen in aanmerking komen voor individuele muziektherapie. De muziektherapeut bespreekt dat met de leerkracht, de IB'er en ouders, zodat een kind tijdig de ondersteuning krijgt die past. Omdat kinderen de muziektherapeut al kennen uit de groep, is er al vertrouwen en wordt de stap naar hulp klein. Het kind blijft ook gewoon meedoen in de groep, zodat het daar kan oefenen wat het in de therapie leert. Is gespecialiseerde zorg nodig, dan vormt de muziektherapeut een brug naar passende behandeling, in samenwerking met het lokale team.


Een systemische aanpak
Rond ieder kind werken de leerkracht, de IB'er, ouders, opvoeders of voogd en de muziektherapeut samen. Samen stemmen ze af wat het kind nodig heeft, in de klas en thuis. De muziektherapeut deelt wat zichtbaar wordt in de sessies en denkt mee, bijvoorbeeld over hoe je een kind helpt dat dichtklapt, snel boos wordt of overprikkeld raakt. Zo worden leerkrachten ontzorgd. Zorg die buiten hun rol valt, hoeven ze niet alleen te dragen. Daarnaast kunnen teams een training volgen over traumasensitief en cultuursensitief werken vanuit de Safe & Sound-methodiek.


Past in jullie aanpak voor welbevinden
Safe & Sound sluit aan bij de vier pijlers van de Gezonde School-aanpak.

• Educatie. Groepssessies die werken aan sociaal-emotionele ontwikkeling.
• Schoolomgeving. Een veilig en voorspelbaar groepsklimaat.
• Signaleren. Vroegsignalering samen met leerkracht, IB'er en ouders.
• Beleid. Een heldere samenwerking rond het kind, en de mogelijkheid van een teamtraining.

Preventie dichtbij het kind
Safe & Sound combineert twee vormen van preventie. De groepssessies zijn selectieve preventie, voor alle kinderen in nieuwkomersklassen. De individuele muziektherapie is geïndiceerde preventie, voor kinderen die al signalen laten zien. Beide vinden plaats op school, de vindplaats waar alle kinderen bereikt worden. Daarmee sluit Safe & Sound aan bij de beweging naar de voorkant uit het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord, en bij het versterken van de pedagogische basis uit de Hervormingsagenda Jeugd.


Onderbouwing
In 2019 is Safe & Sound onderzocht met financiering van ZonMw, in samenwerking met Zuyd Hogeschool en de Open Universiteit. De resultaten van deze procesevaluatie verschenen in 2022 in het tijdschrift Children. Safe & Sound versterkt de sociale verbondenheid tussen kinderen, wat leidt tot een sense of belonging. Kinderen hadden minder negatieve gevoelens tijdens de interventie, en leerkrachten konden beter afstemmen op wat de kinderen nodig hebben. Safe & Sound is opgenomen in de gids Preventieve interventies voor het versterken van de psychische gezondheid en veerkracht van vluchtelingen van Arq en Pharos.

Bekijk alle publicaties over Safe & Sound →

Kwaliteit van de muziektherapeuten
Safe & Sound wordt uitgevoerd door muziektherapeuten die zijn geschoold in de Safe & Sound-methodiek, met speciale aandacht voor traumasensitief en cultuursensitief werken. Alle muziektherapeuten zijn geregistreerd bij Vaktherapie Nederland. Het hele schooljaar door krijgen ze werkbegeleiding van Sander van Goor, ontwikkelaar van de methode, en ze volgen regelmatig bijscholing. Zo werken alle muziektherapeuten vanuit dezelfde kennis, en blijven ze zich ontwikkelen.

Sinds 2015
Muziektherapeut en supervisor (i.o.) Sander van Goor ontwikkelde Safe & Sound in 2015. Op dit moment werkt Safe & Sound op meerdere basisscholen voor nieuwkomers, met financiering vanuit de gemeente.

Neem contact op